strzałka - idź do góry strony

Konferencja naukowa: A jednak kolej! 3: Wojenny i powojenny przełom (1944—1946)

2 listopada 1845 r. otwarto ruch kolejowy na stacji w Królewskiej Hucie. W ciągu kolejnych 100 lat gęsta sieć torowisk (publicznych i zakładowych) wypełniła obszar miasta. Dzięki produkcji dla kolei stały zbyt produkowanych towarów miały zarówno huta „Batory” jak i „Królewska”. W tej drugiej produkowano także koła, zwrotnice, a ostatecznie także wagony kolejowe. W 1936 r. powstał tutaj nawet wagon motorowy serii Escx1, planowano także inne działania dla motoryzacji kolei. Również zakłady innych branż korzystały z dobrodziejstw kolei, co pokazuje prezentowana fotografia stacji w Königshütte (Królewskiej Hucie). Doceniając wzajemne relacje między różnymi branżami przemysłu a koleją, Muzeum w Chorzowie rozpoczyna współpracę z wrocławskim środowiskiem naukowym, inspirującym badania dziejów kolei w Polsce. Mamy nadzieję, że inicjatywa ta pomoże także lepiej poznać dzieje chorzowskiego hutnictwa.
MChHF_4048

W 2018 r. w Lubinie historycy i geografowie debatowali nad uwarunkowania rozwoju transportu, a w roku ubiegłym bohaterami obrad były kryzysy. Ukazała się również książka, do której lektury zachęcamy.

http://muzeum-lubin.pl/muzeum-miejskie/publikacje/a-jednak-kolej.pdf


Zapraszamy do udziału w trzeciej już konferencji z cyklu „A jednak kolej!”, która odbędzie się w dn. 16—17 listopada br. w Lubinie. Podobnie jak w poprzednich latach, udział w konferencji jest bezpłatny, organizatorzy zapewniają prelegentom noclegi i wyżywienie oraz publikację monografii w punktowanym wydawnictwie. Organizatorami konferencji są Muzeum Historyczne w Lubinie, Uniwersytet Wrocławski, Instytut Pamięci Narodowej Oddział we Wrocławiu oraz Muzeum w Chorzowie.

Wraz z powołaniem PWKN w lipcu 1944 r. rozpoczął pracę Resort Komunikacji, Poczt i Telegrafu, zastąpiony w grudniu przez Ministerstwo Komunikacji odwołujące się do zakresu działania określonego jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym. Na terenach przejmowanych przez władze polskie sukcesywnie obejmowano sieć kolejową i pozostałą infrastrukturę transportową. Nie była ona taka sama jak przed rozpoczęciem działań zbrojnych. Z jednej strony należy wspomnieć tu o inwestycjach okupanta, z drugiej – o znacznych zniszczeniach frontowych, celowych dewastacjach, planowych rozbiórkach i wywózkach dokonywanych przez służby radzieckie. Części strat nie udało się już odrobić, ale też skala i tempo ich późniejszej odbudowy lub przebudowy pozostają nie dość jeszcze rozpoznane. Znaczne straty odnotowano m.in. na Dolnym Śląsku, Mazurach i Pomorzu, których poniemiecka tkanka wymagała dodatkowo integracji z resztą kraju. Polska kolej znalazła się niewątpliwie w trudnym położeniu, stanowiła zarazem kluczowe (strategiczne) ogniwo wszelkich działań. Lata 1944—1945 przyniosły wszak zmagania wojenne i przemieszczenia wielkich mas wojska, jednocześnie kolejne fale migracyjne, które zaowocowały znacznymi przesunięciami ludności, w tym polskich i niemieckich kolejarzy jako grupy zawodowej. Warto zarazem zwrócić uwagę na kwestie prawne, uruchomienie procesu nacjonalizacji prywatnych lub prywatno-samorządowych przedsiębiorstw transportowych. Lata 1944—1946 można generalnie uznać za przełomowe dla funkcjonowania kolei w Polsce w XX w., ale czy była ona wyjątkiem w ówczesnej Europie?

W obrębie wskazanego tematu mieszczą się m.in. zagadnienia:

- kolej w działaniach zbrojnych 1944—1945;

- rozkład niemieckiej administracji kolejowej 1944—1945;

- zniszczenia sieci transportowej w wyniku działań zbrojnych oraz „trofiejnych batalionów”;

- funkcjonowanie szerokiego toru w latach 1944—1947: zasięg i wykorzystanie;

- funkcjonowanie polskiej i radzieckiej administracji kolejowej 1944—1946;

- kolej i przesunięcia ludności cywilnej 1945—1946;

- doświadczenia i warunki życia kolejarzy 1944—1946;

- polityka organów państwa wobec kolei i innych środków transportu 1944—1946;

- odbudowa, przebudowa i plany inwestycyjne 1944—1946;

- sytuacja kolei prywatnych i ich „nacjonalizacja” 1944—1946;

- przewozy osób i towarów (w tym taryfy) 1944—1946;

- doświadczenia transportowe innych narodów i państw.


Zakładamy prezentację wyników badań odnoszących się do spraw lokalnych, regionalnych, krajowych i – szerzej – europejskich. Organizatorom zależy na tym, aby prezentowane tematy oparte były na badaniach źródłowych i uwzględniały obecny stan badań.

Zgłoszenia z krótkimi abstraktami prosimy nadsyłać do 1 września 2020 r. na adresy organizatorów: dr hab. Tomasz Przerwa prof. UWr. (tomasz.przerwa@uwr.edu.pl), dr Bartosz Kruk (Bartosz.Kruk@ipn.gov.pl) oraz dr Dawid Keller (d.keller@muzeum.chorzow.pl).
korzystanie ze strony oznacza zgodę na pliki cookies - więcej informacji: pollityka prywatności
akceptuję